Projekt ustawy o niektórych zawodach medycznych – jesteś za, czy przeciw?

Katarzyna Baron*



W wyniku prac Ministerstwa Zdrowia 31 maja 2010 roku do sekretarza Komitetu Stałego Rady Ministrów przekazany został projekt ustawy ,,o niektórych zawodach medycznych i zasadach uzyskiwania tytułu specjalisty w innych dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia’’. Artykuł poświęcony jest pierwszej części zagadnień dotyczącej ogólnych warunków ustawy, rejestru osób uprawnionych do wykonania zawodów medycznych, zasady wykonywania tych zawodów oraz częściowej ocenie skutków regulacji.


Wejście w życie projektowanej ustawy może wywołać duże skutki społeczne. Projekt ten oddziałuje na osoby wykonujące zawody medyczne objęte projektowaną ustawą oraz na potencjalnych kandydatów do wykonywania tych zawodów. Ponadto ustawa ta ma wpływ na podmioty zatrudniające wyżej wymienione osoby, instytucje szkolące osoby do wykonywania zawodów medycznych, a także instytucje działających na rynku usług edukacyjnych w obszarze doskonalenia zawodowego dorosłych.
 
KOGO DOTYCZY USTAWA?
Ustawa określa warunki i zasady wykonywania takich zawodów medycznych jak np.: asystentka dentystyczna, dietetyk, fizjoterapeuta, higienistka dentystyczna, logopeda, masażysta, opiekun medyczny, ortoptystka, protetyk słuchu, psychoterapeuta, ratownik medyczny, technik dentystyczny, technik elektroradiolog, technik farmaceutyczny, technik ortopeda oraz terapeuta zajęciowy. Wykonywanie jakiegokolwiek z ww. zawodów polega na realizacji właściwych dla danego zawodu medycznego zadań służących profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia.

Asystentka dentystyczna
Ustawa określa następujący zakres działań na stanowisku asystentki dentystycznej:
–    przygotowanie gabinetu i stanowiska pracy lekarza dentysty,
–    asystowanie lekarzowi w czasie wykonywania zabiegów dentystycznych,
–    przechowywanie i przygotowywanie zestawów leków oraz wyrobów medycznych stosowanych do zabiegów stomatologicznych,
–    wykonywanie czynności administracyjnych i prowadzenie dokumentacji związanej z wykonywaniem zawodu i z funkcjonowaniem gabinetu dentystycznego,
–    komunikowanie się z pacjentem,
–    użytkowanie, przechowywanie i konserwowanie urządzeń i aparatów oraz instrumentów dentystycznych.
 
Higienistka dentystyczna
Ustawa określa następujący zakres działań na stanowisku higienistki dentystycznej:
–    prowadzenie stomatologicznej edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia w różnych środowiskach,
–    wykonywanie badań diagnostycznych oraz zabiegów profilaktyczno-leczniczych we współpracy i na zlecenie lekarza dentysty, w szczególności metodą pracy na cztery ręce,
–    wykonywanie oceny higieny jamy ustnej i zabiegów higienicznych w jamie ustnej pacjenta,
–    przygotowywanie gabinetu i organizowanie stanowiska pracy lekarza den-
tysty zgodnie z zasadami ergonomii,
–    wykonywanie czynności administracyjnych i prowadzenie dokumentacji związanej z wykonywaniem zawodu i z funkcjonowaniem gabinetu dentystycznego,
–    komunikowanie się z pacjentem i jego rodziną,
–    bieżące konserwowanie i obsługa urządzeń, aparatów i instrumentów dentystycznych.
  Istotne jest, iż osoba uprawniona do wykonywania zawodu medycznego musi spełnić takie warunki, jak: pełna zdolność do wykonywania czynności prawnych, stan zdrowia pozwalający na wykonywanie danego zawodu medycznego, brak skazania prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, a także posiadanie dyplomu, świadectwa lub innego dokumentu potwierdzającego spełnianie wymagań kwalifikacyjnych lub też nieposiadanie takiego dyplomu, ale przedstawienie dokumentu potwierdzającego, że program kształcenia lub szkolenia odbytego przez wnioskodawcę odpowiada programowi kształcenia w danym zawodzie oraz uzyskanie na ich podstawie decyzji ministra właściwego do spraw zdrowia o uznaniu kwalifikacji w danym zawodzie medycznym.
  Najważniejszy punkt projektu omawianej ustawy informuje, iż każda taka osoba musi zostać wpisana do rejestru osób uprawnionych do wykonywania zawodu medycznego. Funkcjonowanie takiego rejestru pozwoli na szybkie sprawdzenie, czy dana osoba wykonująca zawód medyczny posiada właściwe kwalifikacje.
 
JAKIE BĘDĄ KONSEKWENCJE WEJŚCIA USTAWY W ŻYCIE?
Wejście w życie ustawy spowoduje, iż uznanie zawodów nią objętych za zawody regulowane będzie miało podstawy w akcie prawnym o randze ustawy, w stosunku do których to zawodów ustawodawca w sposób celowy, ze względu na wagę oraz ich szczególne znaczenie dla bezpieczeństwa zdrowotnego społeczeństwa, reguluje zasady dostępności do ich wykonywania, między innymi w zakresie uznawania kwalifikacji zawodowych. Projekt ustawy przewiduje, że rejestr osób uprawnionych do wykonywania zawodów medycznych będzie prowadzony przez ministra właściwego do spraw zdrowia.
  Poszczególne przepisy regulują warunki uzyskania wpisu do rejestru, takie jak: dane osobowe, dane o wykształceniu, informacje o wykonywaniu zawodu medycznego, informacje o doświadczeniu zawodowym i przebiegu pracy zawodowej właściwym dla danego zawodu medycznego.
  Osoba uprawniona do wykonywania danego zawodu medycznego jest wpisywana do rejestru na swój wniosek. Wpis taki podlegać będzie opłacie. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 2% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ubiegły rok (ogłaszanego przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego). Opłata ta stanowić będzie dochód budżetu państwa. Wpisu do rejestru dokonywać się będzie raz na 5 lat – w terminie 3 miesięcy przed upływem tego okresu trzeba będzie złożyć wniosek o przedłużeniu wpisu w rejestrze. Na wniosek osoby wpisanej do rejestru będzie można wydać zaświadczenie potwierdzające wpis.
  Skreślenie z rejestru nastąpi w przypadku np.: utraty albo ograniczenia zdolności do czynności prawnych, pogorszenia stanu zdrowia trwale uniemożliwiającego wykonywanie danego zawodu medycznego, prawomocnego orzeczenia zakazu wykonywania zawodu medycznego wydanego przez sąd powszechny lub Komisję Odpowiedzialności Zawodowej oraz niewykonywania danego zawodu medycznego przez okres dłuższy niż 5 lat w okresie ostatnich 6 lat.
 
CO ZAWIERA PROJEKT USTAWY?
Projekt ustawy zawiera ogólne zasady wykonywania zawodów medycznych regulujące systemowo warunki udzielania usług o wyjątkowym charakterze społecznym. Na osoby wykonujące zawody medyczne nakłada się między innymi obowiązek zachowania w tajemnicy uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu informacji związanych z pacjentem, również po jego śmierci. Obowiązku dochowania tajemnicy nie wymaga się, gdy stanowią tak przepisy innych ustaw, gdy zachowanie tajemnicy może stanowić niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia pacjenta lub innych osób lub gdy pacjent bądź jego przedstawiciel ustawowy wyrazi zgodę na ujawnienie tajemnicy.
  Osoba wykonująca zawód medyczny nie może podawać do publicznej wiadomości danych umożliwiających identyfikację pacjenta bez jego zgody. Na osobie wykonującej zawód medyczny ciąży również obowiązek wykonywania zawodu zgodnie z aktualną wiedzą, prowadzenie dokumentacji związanej z wykonywanym zawodem medycznym oraz obowiązek odbycia przeszkolenia uzupełniającego (staż uzupełniający), jeżeli okres niewykonywania zawodu wynosi więcej niż 5 lat. Przerwy w wykonywaniu zawodu nie stanowi wykonywanie pracy w charakterze nauczyciela lub prowadzenie badań naukowych lub prac rozwojowych w dziedzinie właściwej dla danego zawodu medycznego oraz kierowanie pracą zawodową osób wykonujących dany zawód medyczny.
 
JAKI JEST CEL WPROWADZENIA TEJ USTAWY?
Projekt ustawy ma na celu uregulowanie w sposób kompleksowy spraw dotyczących kwalifikacji i zasad wykonywania wybranych zawodów medycznych. Zawód regulowany w rozumieniu przepisów prawa wspólnotowego to taki, którego podjęcie lub wykonywanie w danym kraju uzależnione jest od warunków określonych w przepisach prawnych danego państwa.
  Od osób wykonujących zawody medyczne wymagane są szczególne cechy psychofizyczne i moralne oraz wysokie i stale podnoszone kwalifikacje zawodowe. W państwach członkowskich Unii Europejskiej najliczniej regulowanymi są obecnie zawody medyczne. Ciekawe jest to, że zawód asystentki dentystycznej regulowany jest w 7 państwach UE, zawód higienistki dentystycznej – w 17, a zawód technika dentystycznego – aż w 26 państwach UE (1).     ?
 
KONTAKT
*studentka studiów doktoranckich Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach
k.wojcikgl@wp.pl

Piśmiennictwo
1.    Wykaz państw UE regulujących zawody medyczne, stan na 28.10.2009 rok, źródło danych – European Commission – Regulated professions database.